Bessent muốn biến Fed thành 'ngân hàng trung ương toàn cầu': Bài toán thanh khoản cho Bitcoin và stablecoin

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đang thúc đẩy Cục Dự trữ Liên bang mở rộng cơ chế cho vay đối với các ngân hàng trung ương nước ngoài. Động thái này ngay lập tức gây ra tranh luận: liệu Fed có đang tự đặt mình vào vòng xoáy rủi ro tài chính để đổi lấy việc duy trì vị thế độc tôn của đồng đô la? Câu hỏi ấy, tưởng chừng chỉ dành cho giới hoạch định chính sách, lại đang âm thầm kéo theo những hệ lụy sâu xa cho thị trường tiền mã hóa. Trên bề mặt, câu chuyện này nói về FIMA Repo Facility – cơ chế cho phép ngân hàng trung ương nước ngoài vay đô la Mỹ bằng cách thế chấp trái phiếu kho bạc. Nó vốn được tạo ra như một van an toàn trong thời kỳ khủng hoảng, giúp giảm căng thẳng thanh khoản đô la toàn cầu. Nhưng việc Bessent muốn mở rộng quy mô của cơ chế này không chỉ là một bước đi kỹ thuật. Nó hé lộ tham vọng biến Fed thành người cho vay cuối cùng của toàn thế giới – một vị thế mà các nhà kinh tế học vẫn thận trọng gọi là "ngân hàng trung ương của các ngân hàng trung ương". Đối với cộng đồng blockchain, câu chuyện này không hề xa lạ. Bởi lẽ, phần lớn thanh khoản của stablecoin – từ USDT đến USDC – đều được neo theo đồng đô la Mỹ. Mỗi khi thanh khoản đô la toàn cầu khan hiếm, nhu cầu sử dụng stablecoin lại tăng vọt, nhất là tại các thị trường mới nổi nơi người dân tìm cách bảo toàn tài sản trước sự mất giá của đồng nội tệ. Vậy nếu Fed mở rộng cho vay, đưa dòng đô la đến tay nhiều ngân hàng trung ương hơn, liệu động lực trú ẩn vào stablecoin có suy giảm? Và Bitcoin – vốn được xem như kênh phòng thủ trước lạm phát và chính sách tiền tệ nới lỏng – sẽ đi về đâu? Trước hết, cần đặt chính sách của Bessent vào bối cảnh rộng hơn. Trong những năm gần đây, các nước như Trung Quốc, Nga hay Ấn Độ liên tục đẩy mạnh xu hướng phi đô la hóa – tìm cách giảm phụ thuộc vào đồng tiền do Mỹ kiểm soát. Trước áp lực đó, Mỹ có hai lựa chọn: hoặc dùng vũ lực tài chính để trừng phạt các quốc gia đi ngược lại, hoặc dùng sức hút của chính mình để họ không muốn rời bỏ. Bessent rõ ràng đang chọn con đường thứ hai. Việc mở rộng cơ chế cho vay ngoại tệ chính là một đòn bẩy ngoại giao: hãy cứ nắm giữ trái phiếu kho bạc Mỹ, hãy cứ giao dịch bằng đô la, và khi khó khăn bủa vây, Fed sẽ luôn sẵn sàng bơm tiền để cứu bạn. Nhưng điều này dẫn đến một nghịch lý. Dưới góc nhìn blockchain, sự hấp dẫn của tiền mã hóa không đến từ sự ổn định của các ngân hàng trung ương, mà đến từ lời hứa về một hệ thống hoạt động không cần niềm tin – một hệ thống nơi không một thực thể nào đủ lớn để có thể thao túng. Khi Bessent đẩy Fed lên vai trò trung tâm thanh khoản toàn cầu, ông đồng thời củng cố niềm tin vào một trung tâm quyền lực duy nhất. Điều đó đi ngược lại triết lý phi tập trung mà Bitcoin đại diện. Cụ thể hơn, hãy nhìn vào kênh thanh khoản. Khi Fed mở rộng cho vay FIMA, dòng đô la được đưa trực tiếp đến tay các ngân hàng trung ương, thay vì phải đi qua hệ thống ngân hàng thương mại. Điều này giúp giảm chi phí vay đô la ở các thị trường mới nổi. Lịch sử cho thấy, khi chi phí vay đô la toàn cầu giảm xuống, các tài sản rủi ro trên toàn cầu – bao gồm cả Bitcoin – thường được hưởng lợi nhờ dòng tiền dồi dào hơn. Vì vậy, theo logic trước mắt, việc Bessent đẩy mạnh cơ chế này có thể giúp bơm thêm thanh khoản cho thị trường crypto. Tuy nhiên, đây mới chỉ là một nửa câu chuyện. Hãy nhìn sâu hơn vào bản chất của stablecoin. USDT và USDC là những tài sản số được neo theo đồng đô la, và chúng hoạt động như một "kênh dẫn đô la" bên ngoài hệ thống ngân hàng truyền thống. Khi Fed tăng cường vai trò cung cấp đô la cho nền kinh tế toàn cầu, nó có thể làm giảm bớt khan hiếm đô la tại các quốc gia bị cấm vận hoặc có dự trữ ngoại hối mỏng. Điều này có thể làm giảm tần suất sử dụng stablecoin như một phương tiện trú ẩn khẩn cấp. Nhưng mặt khác, nếu hệ thống đô la trở nên ổn định và được củng cố, niềm tin vào các tài sản neo đô la cũng được gia tăng. Nhà đầu tư có thể sẽ yên tâm hơn khi nắm giữ stablecoin, bởi chúng thực sự được hỗ trợ bởi một hệ thống dự trữ mạnh mẽ hơn. Nhưng dưới góc nhìn phản trực giác, chính sách của Bessent có thể mang đến một cú sốc lớn cho các nhà phát hành stablecoin. Khi Fed trở thành người cho vay cuối cùng với phạm vi toàn cầu, các cơ quan quản lý Mỹ – vốn đã không ngừng siết chặt stablecoin – sẽ có thêm lý do để đưa stablecoin vào vòng kiểm soát. Họ có thể lập luận rằng mọi loại tiền kỹ thuật số neo theo đô la đều cần được vận hành dưới sự bảo trợ của các quy định liên bang, thậm chí cần phải dựa trên hạ tầng thanh toán do Fed cung cấp. Nếu điều đó xảy ra, bản chất phi tập trung của thị trường crypto sẽ bị bào mòn nghiêm trọng. Thêm vào đó, có một nghịch lý mang tính cấu trúc: mở rộng cho vay ngoại tệ cũng đồng nghĩa với việc Fed phải chấp nhận nhiều tài sản thế chấp hơn từ các ngân hàng trung ương nước ngoài. Những tài sản đó có thể không phải lúc nào cũng an toàn tuyệt đối. Nếu một quốc gia vỡ nợ, khoản lỗ sẽ lập tức phản ánh vào bảng cân đối kế toán của Fed – một rủi ro mà nhiều thượng nghị sĩ Mỹ đã lên tiếng cảnh báo. Và khi tâm lý lo ngại về sức khỏe tài chính của Fed tăng lên, nó sẽ kéo theo lo ngại về giá trị của đồng đô la. Khi đó, không một stablecoin nào neo theo đô la có thể thoát khỏi làn sóng hoảng loạn. Một lớp ý nghĩa nữa đáng để suy ngẫm: đây chính là lúc Bitcoin bộc lộ giá trị thực của nó. Chính sách của Bessent có thể giúp củng cố đồng đô la trong ngắn hạn, nhưng nó đồng thời cho thấy rằng đồng tiền pháp định vẫn chỉ là một công cụ chính trị, bị chi phối bởi các toan tính quyền lực. Trong một thế giới như vậy, giữ tiền trong một ngân hàng trung ương không khác gì đặt cược vào một ván cờ địa chính trị. Bitcoin, với nguồn cung cố định và cơ chế hoạt động không biên giới, trở thành lựa chọn thay thế duy nhất cho những ai không muốn bị kẹt giữa làn đạn của cuộc chiến tiền tệ. Câu hỏi quan trọng không chỉ là Fed có mở rộng cơ chế cho vay hay không, mà còn là liệu sự củng cố của hệ thống trung tâm này có làm suy yếu chính lý do tồn tại của blockchain ngay trong tâm lý người dùng. Trong ngắn hạn, thanh khoản dồi dào có thể đưa Bitcoin lên những đỉnh cao mới. Nhưng nếu đồng đô la ngày càng vững chắc trong một trật tự do Fed đứng đầu, những người nắm giữ tài sản số sẽ phải tự hỏi: chúng ta có thực sự cần một hệ thống thay thế không, hay chỉ là đang đi tìm kiếm một phiên bản kỹ thuật số của chính sự tập trung mà chúng ta từng tìm cách thoát khỏi?